Cees van Zwieten combineert zijn visie op ijskansen en winterweer met die van de verschillende erkende meteorologische instituten.
Op onregelmatige tijden verschijnt er een Winterbulletin, telkens als het weer daartoe aanleiding geeft. De nieuwste altijd bovenaan. Oude bulletins vindt u in het archief.

Winterbulletin no 37 door Cees van Zwieten

(7-3-2010)

Nawee‘n

De winter weet blijkbaar nog niet van ophouden, al is het venijn er in ons land in deze maartdagen wel grotendeels uit. Meer naar het oosten en noorden is dat wel anders. In Duitsland was de sneeuwval voor het verkeer het afgelopen weekend een probleem. In de afgelopen nacht vroor het daar op veel plaatsen streng en op een enkele plaats zelfs zeer streng. In de vroege ochtend werd in de buurt van Hamburg -18 genoteerd. Ook bij ons is het weer winters te noemen. In het noordoosten van het land is sneeuw gevallen in de afgelopen dagen. Na het voorbijtrekken van de storing die de sneeuw veroorzaakte, draaide de wind naar noordoost en voerde koude lucht aan uit Scandinavi‘. Een verschijnsel dat we uit de afgelopen winter maar al te goed kennen.

De afgelopen nachten heeft het op sommige plaatsen matig gevroren. Zo noteerde Eelde op 3, 4 en 5 maart respectievelijk de minima: -5,7 -6,0 en -6,3. Vanochtend werd op veel plaatsen matige vorst waargenomen, en dat niet eens bij windstilte: het is gewoon transportkou. In Wijk aan Zee en Nieuw Beerta werd ongeveer -8 waargenomen; ook Rotterdam meldde matige vorst met -5,4. Juist die combinatie van vorst en noordoosten wind, met schitterende heldere luchten geeft het weer een winters karakter. Op singels in de stad begon de ijsvorming, alsof we de winter weer induiken. Aan de andere kant: in de zon en uit de wind was het vanmiddag best toeven.

Het is geen ongewoon verschijnsel, dat na een koude winter in maart nog nawee‘n optreden. In maart 1987 groeide zoÕn kou-inval uit tot een vorstperiode van betekenis: Eelde vergaarde van 2 t/m 14 maart 1987 nog 54 Hellmannpunten. Zo ver komt het dit jaar niet. In de komende dagen zal de vorst in de nacht blijven en geleidelijk afnemen. Het ziet er wel naar uit, dat in het noordoosten nog een aantal Hellmannpunten zullen worden geproduceerd in maart ( Eelde heeft er tot en met gisteren al 1,6). In onderstaand tabelletje zullen de koudegetallen voor de winter nog wat moeten worden bijgesteld. Ik heb dit overzichtje nu vast gemaakt, waarmee een indruk wordt verkregen van de prestaties van deze winter en vooral de verschillen tussen het noordoosten en het zuidwesten.

De temperatuurgegevens zijn afkomstig van het KNMI. Schaatsdagen en dagen met ijsbedekking zijn schattingen van mij op basis van de temperaturen. De ijsbedekking zal in werkelijkheid iets groter geweest zijn. De schaatsdagen zijn in dit geval een grove schatting, omdat de sneeuw spelbreker was. Bovendien reken ik een dag met Tg>0 (etmaalgemiddelde) niet als een schaatsdag. Desalniettemin geven de getallen een redelijke aanwijzing voor de verschillen in het land.

Winterbulletin no 36 door Cees van Zwieten

(19-2-2010)

Loeren om een hoekje

H is gedaan met de winter. Zo zien de verwachtingen er op dit moment uit. Een beetje gekwakkel is nog altijd mogelijk. Wat het schaatsen betreft is misschien hier en daar in het noorden van het land in het weekend nog iets mogelijk voor wie heel vroeg opstaat of het leuk vindt om bij dooiweer te schaatsen. De temperatuur gaat iets naar beneden, waardoor vooral in de nacht van zaterdag op zondag nog weer lichte en plaatselijk matige vorst mogelijk is. Daarna gaat het opwaarts met de temperatuur.

De depressie die ons de dooi heeft gebracht ligt met de kern nu op de Noordzee een paar honderd kilometer ten noorden van de Wadden. Vanuit het noorden heeft deze depressie wat koudere lucht aangezogen en bovendien is de bovenlucht aanmerkelijk afgekoeld. Dit heeft tot gevolg dat er weer winterse buien mogelijk zijn. De temperatuur komt morgenmiddag op een graad of 3 te liggen en in de nacht van zaterdag op zondag gaat het bijna overal licht vriezen. In het binnenland kan het tijdens opklaringen zowaar nog even tot matige vorst komen, tot ongeveer -6 of -7. De wind krimpt daarbij naar zuid. Na zondag gaat een nieuwe depressie de wind uit het zuiden wat aanjagen, waardoor de temperatuur in de lift gaat. Het niet uitgesloten dat later in de week een graad of 9 bereikt wordt in de zuidwesten van het land. Kortom: de vorst delft het onderspit.

Intussen is het in Scandinavie, Finland en noord Rusland bitter koud geworden. Vanavond omstreeks 22 uur zijn temperaturen te zien van beneden -30 in een deel van Finland, Zweden en Rusland. In noord Rusland komt het plaatselijk tot onder -40. Morgen overdag zal het daar beneden -20 blijven en in het uiterste noorden van Rusland zelfs beneden -30. Ik sprak een paar dagen geleden over de kou die op de loer ligt in het noorden. Welnu, die kou is nadrukkelijk aanwezig en loert vandaag en morgen om een hoekje over de Noordzee. Een klein beetje van deze kou lekt achter de kern van de depressie de Noordzee op naar het zuiden. Het is veel te weinig om bij ons de winter weer in het zadel te helpen en het kleine beetje van deze koude lucht die de oversteek overleeft, wordt snel afgevoerd in de richting van Polen.

In De Bilt staat het koudegetal nu op 93,7. Dat is de hoogste waarde die sinds 1997 is gemeten. In de rij van winters sinds 1901 staat de winter van 10 nu op de 31-ste plaats. Traditioneel noemen we dit geen koude winter; direct boven deze winter staan in de ranglijst: 1934 (97,0) ; 1966 (99,3) en 1926 (99,4). Daarboven verschijnen pas de Òkoude wintersÓ te beginnen met 1971 (100,5). Al eerder heb ik de suggestie gedaan dat we misschien het begrip Òkoude winterÓ moeten herzien. Zie daarvoor in het archief bulletin no 28. Een definitieve waardering van de winter van 10 volgt in een later bulletin.

Winterbulletin no 35 door Cees van Zwieten

(16-2-2010)

Toetje?

Het ziet er nu echt naar uit dat de winter gaat aflopen, althans in de zin van de schaatswinter. Voor het zuidwesten van het land eerder dan het noordoosten. Vanmiddag dooide het al in het hele land met temperaturen van 0,3 op Vlieland tot 3,0 in Woensdrecht. Bovendien viel er opnieuw wat sneeuw. Dat de kou er duidelijk wat uit gaat blijkt ook uit de temperaturen van vanavond 21.30 uur. In Zuid Holland en Zeeland nog temperaturen iets boven 0 tot iets onder 0 elders. Veel vorst is er vannacht niet te verwachten en de kans is groot dat in het zuidwesten van het land de temperatuur in de nanacht maar net onder 0 komt. Elders vriest het meest licht.

De boosdoener is een depressie bij Ierland die nauwelijks van plaats verandert. Aan de voorzijde staat bij ons een zuidoostelijk tot zuidelijke stroming die geleidelijk minder koude lucht aanvoert. Aangezien de depressie geen echt zachte lucht meevoert, zal het nog steeds niet uitdraaien op temperaturen boven normaal. De straalstroom (krachtige wind op grote hoogte vanuit het westen) loopt nog steeds via een zuidelijk koers. Daardoor is er geen sprake van aanvoer van depressies met zachte lucht vanaf het zuiden van de Atlantische Oceaan. De genoemde depressie blijft een beetje bij West Europa heen en weer schuifelen. We moeten rekenen op voortzetting van het kwakkelige weer met kans op regen en later een paar winterse buien. Veel vorst zit er niet in de komende dagen en overdag zal het licht dooien.

Op de langere termijn zien we het hogedrukgebied bij Groenland zich wat uitbreiden in de richting van de Noordpool. Uiterst koude lucht in Noord Siberie komt daardoor in beweging naar het westen. Die kou is zeker voorlopig niet voor ons bestemd. Wel zal het in de loop van de komende week zeer koud worden in Scandinavie en Finland, waar de Russische Beer wel toegang krijgt. De kou zal dus over een week wel vrij dicht bij West Europa komen en op de loer liggen. De kans dat de kou uitbreekt naar ons lijkt me niet groot maar is wel aanwezig. De Amerikanen (weermodel van GFS) laten in sommige berekeningen die doorbraak wel komen rond 1 maart. Het is ver weg en bovendien, mocht het werkelijkheid worden, het is dan waarschijnlijk te laat voor een echte vorstperiode.

Voor de schaatsers lijkt de winter deze week te worden afgesloten. In het westen en midden kan morgenochtend nog geschaatst worden. In het noordoosten houdt het ijs nog een paar dagen langer stand. Geleidelijk gaat het aflopen. In een deel van het land, met name oost Groningen, Drente, een deel van Overijssel en de Veluwe en Limburg ligt nog een flink sneeuwdek. Het ziet er naar uit dat ook dit in de loop van deze week grotendeels zal verdwijnen. Of de winter nog terug keert? Sommigen hopen op een siberisch wonder. Ik denk dat we dat wel kunnen vergeten. Maar een toetje rond het begin van maart is nog steeds mogelijk. Of we daar op moeten hopen weet ik niet; voor het schaatsen zal het weinig meer kunnen betekenen.

Winterbulletin no 34 door Cees van Zwieten

(14-2-2010)

Koude kwakkelwinter

Een mooi schaatsweekend. Wel met een paar beperkingen, want er was niet in het hele land een voldoende dikke ijslaag te vinden. In de noordelijke provincies werden een aantal toertochten georganiseerd. Zelf heb ik de tocht in de Alde Feanen in Friesland gisteren geschaatst. Met ruim 4000 mensen werden we door dit mooie natuurgebied geleid; hulde aan de organisatoren, die overigens hun handen vol hadden aan het begaanbaar houden van een paar steeds natter wordende kluunplaatsen. Op de Gouwzee zijn gisteren veel scheuren en ook wakken ontstaan, waardoor het er vandaag te gevaarlijk is geworden. De weersomstandigheden waren gisteren goed: temperaturen rond het vriespunt en betrekkelijk weinig wind.

Vandaag is er opnieuw sneeuw gevallen, waardoor de omstandigheden iets verslechterd zijn. De sneeuw wordt veroorzaakt door een kleine storing die in onze omgeving, waar de wind steeds verder weg viel, ontstond. Deze kleine sneeuwstoring (de hoeveelste is dat nu al niet?) trekt over ons land naar het zuiden. Door aanlandige wind aan de voorzijde dooide het vanmiddag in Zeeland; inmiddels is in het hele land de wind weer uit oost tot noordoost gaan waaienen vriest het om 16 uur weer, -0,1 in Vlissingen tot -3 in het zuiden van Drente.

Betekent dat nu dat de vorst toeneemt? Op korte termijn wel enigszins. De komende nacht kan het gemakkelijk weer matig vriezen op een aantal plaatsen, zoals dat ook in de afgelopen nacht gebeurde. Als het even opklaart gaat de temperatuur boven de sneeuw snel weer naar -8 tot -10. Ook morgen blijft de temperatuur bij een oost tot zuidoostenwind vrijwel overal onder 0. Opnieuw een dag met goed schaatsweer. Waar het ijs nog niet door duizenden schaatsers is bereden of zelfs vernield (Gouwzee!) zal er te schaatsen zijn. De sneeuw is een complicerende factor, die een negatieve invloed heeft op de schaatsmogelijkheden.

Hoe heeft deze winter nu gepresteerd tot nu toe? In De Bilt is na gisteren de derde vorstperiode een feit. In zes dagen met een gemiddelde onder 0 liep het koudegetal op tot 16,6. In het noorden van het land, waar het beduidend kouder is geweest, is dit al de vierde vorstperiode. Het koudegetal staat in De Bilt nu op 86,7 en daarmee is winter van 2003, die twee vorstperioden had, ingehaald. In het klassement van alle winters sinds 1901 staat de huidige winter op de 33-ste plaats. De komende dagen zouden we een paar plaatsen kunnen opschuiven.

In het noorden was de winter tot nu toe kouder dan in De Bilt en in het zuidwesten minder koud. Eelde geeft nu een koudegetal van 131,1 tegen Rotterdam 61,7. In Rotterdam waren de drie vorstperioden zwak en dooide het iets meer. Voeg daarbij de vele sneeuw en het beeld van de kwakkelwinter met weinig ijs is compleet. De temperatuurverschillen tussen het zuidwesten en noordoosten resulteerden in het verschil tussen niet of nauwelijks schaatsen en op grote schaal schaatsen.

Of er voor de schaatsliefhebber nog meer in zit is nu niet 100% zeker. De verwachtingen wijzen echter meer in de richting van verzachting dan in de richting van aanhoudende vorst. Een depressie uit de buurt van IJsland komt zich met het weer in west Europa bemoeien. Doordat deze depressie in de richting van zuid Engeland koerst zal de wind bij ons uit het zuiden of zuidoosten gaan waaien. Een afname van de vorst na dinsdag is daardoor te verwachten, maar hevige dooi zit er nog niet in. Op langere termijn lijkt de verzachting door te zetten, maar de verwachting is onzeker.

Bron temperatuurgegevens: KNMI

Winterbulletin no 33 door Cees van Zwieten

(12-2-2010)

Schaatsen

Het hoogtelaag uit Scandinavie heeft de winter bij ons een duwtje gegeven. Kregen we in het begin van de week te maken met een stabiele koude luchtlaag aan de grond, vanaf woensdag stroomde van oorsprong koudere lucht uit Scnadinavie binnen. Deze lucht werd boven het Noordzeewater onstabiel waardoor sneeuwbuien ontstonden. Op veel plaatsen viel enkele centimeters. Vannacht strijken we de winst van de nieuwe situatie op: nu de lucht is opgeklaard is de weg vrij voor matige vorst in de nacht en ochtend. Afgelopen nacht was dat vrijwel overal het geval.

Vandaag komt het kwik rond het vriespunt uit, van -1 in het oosten en zuidoosten tot +2 in het noordwesten. In Limburg kan wat lichte sneeuw vallen. De wind waait uit het noordoosten onder invloed van een hogedrukgebied bij Ierland en een depressie boven zuid00st Europa. Het hogedrukgebied gaat zich de komende dagen naar het noorden terug trekken. De weg komt dan vrij voor een depressie die van de regio IJsland afzakt naar de Britse eilanden en onze omgeving. Er is een gerede kans dat deze depressie in het midden van de volgende week de dooi-aanval inzet. Ook hier geldt: zeker is dat niet op een termijn van 5 tot 6 dagen.

De schaatscondities verbeteren met de dag. In midden Nederland lijkt op uitgebreide schaal geschaatst te kunnen worden. Ook de komende dagen blijven dat zo en het gebied waar het ijs dik genoeg is zal zich geleidelijk naar het zuidwesten uitbreiden. Het zal een mooi schaatsweekend worden.

Winterbulletin no 32 door Cees van Zwieten

(8-2-2010)

Vorstweek

De geschiedenis herhaalt zich. Zoals eerder deze winter gaat een vorstperiode vergezeld van een kleine storing vanuit Scandinavie. Boven midden Zweden ligt het centrum van een klein lagedrukgebied dat vooral op grotere hoogte gevuld is met koude lucht. Het wordt ook wel een koudeput genoemd. ZoÕn koudeput is soms aan de grond nauwelijks als lagedrukgebied te herkennen, maar op grotere hoogte wel. De kou in zoÕn koudeput is tot boven 5 kilometer terug te vinden. Zo zien we boven een groot deel van Scandinavie op ongeveer 5 kilmeter hoogte temperaturen van omstreeks -40. Een deel van dat gebied zal woensdag als koudeput(je) over Nederland en Duitsland naar het zuiden trekken.

Boven zee kan deze hoogtekou gaan leiden tot sneeuwbuien. De dynamiek van het hele systeem is nog niet precies te voorspellen. Globaal zal het in ieder geval leiden tot sneeuwval en aan zee mogelijk wat zeewind brengen met natte sneeuw. Het KNMI waarschuwt nu reeds voor sneeuw in de nacht van dinsdag op woensdag. De vorst zal zich daarbij in het grootste deel van het land handhaven en in de nacht van woensdag op donderdag komt het weer tot lichte of matige vorst.

In het noordoosten van het land zijn de ijscondities al weer vrij goed tot goed. Zelfs komt het tot een belangrijke schaatswedstrijd op natuurijs zoals blijkt uit dit bericht dat ik vond op de site van RTV noord:

GRONINGEN - De kogel is door de kerk: Het NK marathonschaatsen op natuurijs zal aanstaande woensdag op het Zuidlaardermeer verreden worden. Dat heeft de Koninklijke Nederlandse Schaats Bond, de KNSB, besloten. De laatste keer dat er een NK marathon op natuurijs werd verreden was op 8 januari vorig jaar. De start van de dames zal plaatsvinden om half negen 's ochtends, die van de heren twee uur later, om half elf. Start en finish zijn bij De Bloemert. Het was eerst de bedoeling dat het NK vorige week al op het Zuidlaardermeer zou plaatsvinden, maar dat ging uiteindelijk niet door.

In het midden en westen van het land zijn de schaatscondities aanzienlijk minder. In Zuid Holland zal het nog even afwachten zijn of er deze week voldoende ijs komt. De sneeuw kan woensdag, zoals zo vaak deze winter, het aangroeien van het ijs verstoren, terwijl we in het zuidwesten praktisch bij 0 zijn begonnen. Misschien gaat het op de Loosdrechtse Plassen weer wel lukken. Als alles mee zit komt het westen van Zuid Holland aan het eind van de week nog aan de beurt.

Vandaag was het een koude dag. Op veel plaatsen, vooral in het zuidwesten van het land, daalde de temperatuur vrijwel de hele dag door. In de middag liepen de temperaturen uiteen van rond het vriespunt in Zeeland tot -4 in het noordoosten. In de aangevoerde lucht kwam nog vrij veel bewolking voor; een wat sombere en koude dag. De komende nacht vriest het op de meest plaatsen matig en morgen komt het kwik opnieuw op de meest plaatsen niet boven 0.

Zo lang de aanvoer vanuit het oosten blijft komen, zal het koud blijven. We worden daarbij geholpen door het sneeuwdek dat een groot deel van Duitsland bedekt; dit houdt de temperatuur aldaar laag. Op langere termijn zit er nog geen echte dooi-aanval in. De vorst houdt waarschijnlijk tot en met het weekend aan.

Actuele gegevens van Rotterdam Airport:

Voor gegevens van ander plaatsen zie de site van
Buienradar : neerslagbeelden en veel andere weergegevens.

---------------------------------------------------

Websites van ijsbanen en -verenigingen:

IJsclub vlietland : de ijsbaan voor het Westland.
IJsvereniging Assendelft : schaatssite met veel weerinformatie.